A.F.Th. van der Heijden

Advocaat van de hanen / Feest editie / druk 1

Twee getrouwde vrouwen, allebei moeder en midden veertig, storten zich samen in een lesbische amour fou zonder weerga, aanvankelijk aangemoedigd en later tegengewerkt door de mannen om hen heen. Zwanet, die het verhaal vertelt, doorkruist in een schaamteloze innerlijke monoloog het erotische paradijs dat zij met haar geliefde Corinne heeft ontdekt.0De echtgenoot van de een, tevens voormalig minnaar van de ander, weet zich buitengesloten en is aangewezen op het sleutelgat. Corinne en Zwanet weerstaan glansrijk de terreur van deze ?mannelijke blik?, maar uiteindelijk is het toch de vijandige buitenwereld die hun unieke liefde te gronde dreigt te richten.0'Stemvorken', onderdeel van 'De tandeloze tijd', is een magistrale erotische roman van een van de grootste schrijvers van zijn generatie.

Stemvorken

In de hemelse wereld waar Benny Wult en Gini Trades verliefd op elkaar worden, duurt een mensenleven maar een dag en is elke belangrijke gebeurtenis, zoals seks, eenmalig en onherhaalbaar. De jonge geliefden begaan een misdaad om te kunnen toetreden tot de hel, de 'wereld van de herhaling'; daar zullen ze zo vaak ze maar willen met elkaar de liefde kunnen bedrijven. Die wereld blijkt er echter ook een van verveling en onverschilligheid, een die sterk doet denken aan ons aardse bestaan. Het leven uit een dag werd in 2009 verfilmd door Mark de Cloe, met in de hoofdrollen Matthijs van de Sande Bakhuyzen, Loïs Dols de Jong, Tygo Gernandt, Hadewych Minis en Egbert Jan Weber.

Het leven uit een dag

Werkend aan de eerste twee delen van zijn cyclus Homo duplex, Moeilijke voeten en Knooppunt Hellegat, merkte A.F.Th. van der Heijden dat er onder zijn handen een extra roman aan het ontstaan was. Hij voegde het boek, De Movo Tapes, gezien het preluderende karakter ervan, als Homo duplex 0 aan de cyclus toe. De verteller, die zich tooit met de codenaam QX-Q-8, onthult hoe hij na de dood van Tibbolt 'Movo' Satink diens vol gesproken cassettebandjes weet op te sporen. Wekenlang beluistert hij ze, en zo ontrolt zich voor ons Movo's levensloop, die ooit door QX-Q-8 zelf ingrijpend en onherstelbaar werd gemanipuleerd.We zien hem als kleine jongen, in verwarring, de jeuk uit zijn moeders overvloedige littekens krabben. Als jongeman bedient hij oudere dames. Naast het sarcastisch ophalen van herinneringen doet hij via zijn dictafoon verslag van zijn pogingen een veldslag tussen hooligans uit Amsterdam en Rotterdam te organiseren. Zijn einddoel: de Wereldstaking uitroepen. Regelmatig onderbreekt QX-Q-8 het beluisteren van de tapes om een Rotterdamse geschiedenis uit het jaar van Movo's geboorte op te rakelen. Daarin speelt hij zelf een rol als pornofotograaf. De twee verhaallijnen slingeren zich om elkaar heen, zoeken elkaar als het ware, en 'vinden' elkaar tenslotte in het telefoongesprek dat de hooliganveldslag bekrachtigt, te ondernemen bij knooppunt Hellegatsplein.

De Movo Tapes

De relatie tussen reclameman Nico Dorlas, halverwege de veertig, en zijn jongere vriendin Désirée staat op springen. Dorlas' aanhoudende drank- en drugsconsumptie, zijn handtastelijkheid en zijn aan paranoia grenzende verlatingsangst vormen een dodelijke combinatie. Als Désirée de benen neemt, rest Dorlas één conclusie: zij moet sterven, en hij zal met zijn vriendin ten onder gaan. Dorlas wordt bijgestaan door Ernst Quispel, de advocaat uit Advocaat van de hanen (1990), die twintig jaar grijzer en twintig jaar cynischer is geworden. Binnen een etmaal zien we het universum van Nico Dorlas verkruimelen. Kwaadschiks is een literair moordmysterie zoals alleen A.F.Th. van der Heijden dat schrijven kan: geworteld in de Amsterdamse actualiteit, maar met universele reikwijdte, compact en tegelijk diepgaand.

Kwaadschiks

Cover als primaire bron gekozen omdat titelpagina ontbreekt In een poging in zijn donkere hotelkamer de wc te vinden sluit de ik-figuur uit Gentse lente zich buiten. Zonder sleutel, en bovenal zonder kleren. In zijn onderbroek belandt de schrijver op straat tussen Britse hooligans en probeert hij het hotelpersoneel ervan te overtuigen hem weer binnen te laten. A.F.Th. van der Heijden (1951) debuteerde in 1978 met Een gondel in de Herengracht en is de auteur van een groot en breed opgezet oeuvre waarin twee romancycli de essentie vormen: De tandeloze tijd en Homo duplex. In 2011 verscheen Tonio. Een requiemroman, over de plotselinge dood van zijn enige kind, dat werd bekroond met de Libris Literatuur Prijs en de NS Publieksprijs. De bundel Uitverkoren (2014) vormt het `noodzakelijke zusterboek bij Tonio. In januari 2012 werd het oeuvre van A.F.Th. van der Heijden bekroond met de Constantijn Huygens-prijs en in mei 2013 ontving Van der Heijden de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre. Tijdens de uitreiking presenteerde hij zijn nieuwste roman, deel 5 van De tandeloze tijd: De helleveeg.

Gentse lente

29 mei 2018. Tijdens een tumultueuze vergadering van de VN Veiligheidsraad in New York, gewijd aan de MX17-ramp, wordt onder de aanwezige journalisten het bericht verspreid dat hun Russische collega Grigori Moerasjko in Kiev is doodgeschoten. Een vriend van hem, de Nederlandse oorlogsverslaggever Natan Haandrikman, besluit onmiddellijk van New York naar Kiev te vliegen om de weduwe bij te staan. Moerasjko blijkt te hebben samengespannen met de Oekraïense geheime dienst om de Russen te misleiden. Hij heeft zichzelf daarmee ongewild tot een verspreider van fake news gemaakt. Een doodzonde in de ogen van de onafhankelijke journalistiek: bevriende collega’s vallen hem massaal af, behalve Haandrikman. Het ergste is dat ook zijn geliefde Yulia zich door Grigori verraden voelt en hem verlaat. Door iedereen verstoten keert hij naar Rusland terug om daar onverschrokken zijn onderzoek naar de toedracht van ‘MX17’ voort te zetten.

Mooi doodliggen

We zien de schrijver aan het werk die als geen ander contemporaine auteur in zijn episch opgezette romancycli het levensgevoel van het hedendaagse tijdsgewricht vangt en oude mythische en literaire motieven met een moderne gedachte-inhoud injecteert. We kunnen de ontwikkeling van zijn oeuvre volgen van zijn eerste opzet voor een 'roman fleuve' die uit zou groeien tot de romancyclus De tandeloze tijd, tot de ontstaangeschiedenis van zijn moderne variant op de klassieke Oidipous-mythe, de zevendelige cyclus Homo duplex, over de gespleten mens op het snijvlak van twee eeuwen. In Engelenplaque vinden we zijn filosofische bespiegelingen over de plaats van de mens, de schrijvende mens, in de geschiedenis, aantekeningen waarin toekomstig werk in de steigers wordt gezet, maar ook des schrijvers persoonlijke obsessies, zijn gevecht tegen alles wat het ambachtelijke beitelwerk aan zijn literaire kathedralen in de weg staat: cafebezoek, het verlammende erotische visioen, crises en botbreuken.

notities van alledag 1966-2003

Engelenplaque

Het leven uit een dag / druk 8

Twee getrouwde vrouwen, allebei moeder en midden veertig, storten zich in een lesbische amour fou zonder weerga. Zwanet Vrauwdeunt, die het verhaal vertelt, doorkruist in een schaamteloze innerlijke monoloog het erotische paradijs dat zij met haar geliefde Corinne Suwijn heeft ontdekt. Albert Egberts, echtgenoot van de een en voormalig minnaar van de ander, is aangewezen op het sleutelgat. Stemvorken gaat niet alleen over liefde en lichamelijkheid, maar ook over verval dat komt met het voortschrijden van de tijd. Zwanet en Corinne raken betrokken bij de zoektocht naar Tibbolt ‘Movo’ Satink, die is verdwenen na een veldslag tussen voetbalhooligans, maar een sleutelrol vervult bij de genezing van een ernstig verwarde vrouw over wie zij zich ontfermen. Uiteindelijk is het de vijandige buitenwereld die hun liefde te gronde dreigt te richten.

Tegen het einde van zijn leven was James Joyce depressief en aan de drank. Hij koesterde een eenvoudige novelle van Tolstoj, en vroeg zich vertwijfeld af of hij na zijn debuut Dubliners de twintigste-eeuwse romankunst, met grote prozawerken als Ulysses en Finnegans wake, wel de goede kant op geleid had. In een reisverhaal beschreef Cees Nooteboom zijn bezoek aan het precolumbiaanse Einde van de Wereld: een kruis aan de rand van het meest westelijke van de Canarische eilanden. Toen hij het naderde, had op het dwarshout `met onnavolgbaar effectbejag een kraai plaatsgenomen. Voor A.F.Th. van der Heijden is in de romankunst van de voorbije eeuw Joyce Finnegans wake zo n kruis met kraai, dat de schrijver uiteindelijk de rug toekeert om het spoor terug te volgen naar traditioneler vormen van vertelkunst. Niet om slaafs de negentiende-eeuwse romanconventies weer op te pakken, maar juist om vanuit de hervonden traditie de romanschrijverij naar nieuwe, barre, onvermoede vertes te voeren ook tot waar men niet verder kan, en het kruis met de kraai de nederige triomf van de schrijver uitdrukt. Kuis en kraai is een brief aan zijn vriend en vroegere redacteur Anthony Mertens.

A.F.Th. van der Heijden

About

Books

Join the club