Ivo De Leeuw

Cornelis van Tilburg

Vincent Van Roy

De ‘renaissance’ is een grote culturele beweging die ontstond in Italië in de veertiende en vijftiende eeuw. Zeker de aankomende zestiende eeuw gold als de ultieme eeuw van de ‘wedergeboorte’. Terwijl de term veelal met betrekking tot het artistieke milieu wordt gehanteerd, spreekt men in de evolutie van het denken en de geesteswetenschappen ook vaak van het parallelle ‘humanisme’. Het collectieve denken verschoof meer naar de kracht van het individu, het paradigma van het ‘godsbeeld’ zou plaatsmaken voor het ‘mensbeeld’, dat een universeel karakter moest uitstralen. De hierbij geformuleerde denkbeelden worden in dit cahier enigszins bijgesteld om de lezer zo tot nieuwe inzichten te bewegen. De medische renaissance anders bekeken (1400-1600) kenmerkt zich door een steeds wederkerend spanningsveld tussen continuïteit en een soort van discontinuïteitsdenken. Als het ware een tweeopdeling. Enerzijds prescriptieve kennis, die vaak letterlijk werd overgeleverd en niet-zelden klakkeloos werd overgenomen. Anderzijds de propositionele kennis, die voortborduurde op nieuwe ideeën en kennis, niet-zelden ontleend uit empirie en een eerste aanzet tot wetenschappelijk experiment. Beide tendensen konden naast elkaar bestaan, maar raakten vaak in elkaar vervlochten. Deze these lijkt aannemelijker te zijn dan een strikte dichotomie op het spanningsveld te blijven verdedigen. Aan de hand van de hier geformuleerde, onderbouwde hypothesen kan de lezer zijn eigen conclusies trekken. Afhankelijk van zijn achtergrond en intentie kunnen ze nogal uiteenlopend zijn. Dit lijkt ons echter veeleer een troef dan een ‘handicap’, temeer omdat op die manier het debat in de cultuur- en medische geschiedenis levendig blijft.

(Cahiers GdG - Geschiedenis van de Geneeskunde en Gezondheidszorg, nr. 5)

De medische renaissance anders bekeken (1400-1600)

In de 15de eeuw kwam in Italië de renaissance tot volledige bloei dankzij de ondersteuning van kunstminnende rijke families. Handel, industrie en bankwezen lagen aan de basis van hun welvaart maar zij vervulden ook een belangrijke politieke rol in deze woelige periode waarin Italië verscheurd werd door bloedige interne en externe twisten en oorlogen. De fysieke, maar ook de mentale gezondheid van de lokale leiders heeft hierin een hoofdrol gespeeld die in de klassieke geschiedschrijving soms sterk wordt onderschat. Huwelijken, soms alleen geïnspireerd door politieke en opportuniteitsmotieven, hebben de verspreiding van negatieve, pathologische en erfelijke trekken sterk in de hand gewerkt en soms geleid tot het uitsterven van schitterende families. Levensstijl, voedingsgewoonten en seksueel gedrag hebben geleid tot het verschijnen van ziektepatronen die de levensduur beperkten of zelfs de kwaliteit van het beleid in het gedrang brachten

Medische verhalen uit de Italiaanse renaissance

Johan R. Boelaert

De Bourgondische hertogen hechtten een groot belang aan de kwaliteit van de geneeskundige actoren in hun dienst. Bij voorkeur trokken ze universitair geschoolde doctores in de medicijnen aan en zelfs hun topchirurgen hadden in Leuven de titel van doctor in de chirurgie behaald. Dit boek wil de theoretische kennis van deze medici doorgronden, alsook hun dagelijkse aandacht voor de gezondheid van de hertog en hun astrologische activiteit. Daarnaast bespreekt het de praktische kunde van de chirurgen aan het hof, hun betrokkenheid bij sommige hertogelijke lijkschouwingen, gevolgd door een drieëndeling met de balseming van het lijk. De auteurs gaan gedetailleerd in op de ziekten van de hertogen en hertoginnen en geven er in dit Cahier een hedendaagse interpretatie aan.

Ivo De Leeuw

About

Books

Join the club