Pieter van Os

Een familie van fanatieke nazi?s hield van haar als van hun eigen dochter. Zelf werd ze verliefd op een Duitse ingenieur die tot in de laatste dagen van de oorlog Messerschmitts fabriceerde. De Volksduitse uit Polen Annie Gmitruk vertelde niemand wie ze werkelijk was: Mala Riva Kizel, een joods meisje uit een groot orthodox gezin uit Warschau. Terwijl haar familie werd omgebracht in de vernietigingskampen van Belzec en Treblinka, wist Mala door een mix van veerkracht, geluk, charme en een liefde voor taal te ontkomen aan Duitse soldaten, antisemitische Poolse boeren en een Oekraïense verrader die haar Jiddisch had horen praten in haar slaap. Via Israël belandt ze uiteindelijk in Nederland. Daar woont ze nu nog altijd. 'Liever dier dan mens' is de reconstructie van de onwaarschijnlijke overlevingstocht van een uitzonderlijke vrouw. Haar herinneringen brachten Van Os naar mensen, archieven en plaatsen waar de inktzwarte twintigsteeeuwse geschiedenis van Polen en Duitsland zich in al haar gruwelijke details openbaart. Deze reconstructie leest als een roman en tegelijk als aanklacht tegen de obsessie, van toen en nu, met identiteit en nationaliteit.

Liever dier dan mens. Een onwaarschijnlijk overlevingsverhaal

An extraordinary Holocaust survival story about an Orthodox Jewish woman who managed to survive in wartime Poland by pretending to be a Catholic. Polish Catholics believed she was one of them. A devoted Nazi family took her in as if she was their own daughter. She fell in love with a German engineer who built aeroplanes for the Luftwaffe. What none of these people knew was that Mala Rivka Kizel had been born into a large Orthodox Jewish family in Warsaw, Poland, in 1926. By using her charm, intelligence, blonde hair, and blue eyes to assume different identities, she was the only member of her family to survive World War II. When Dutch journalist Pieter van Os stumbled upon Mala’s story, he set out to revive the world through which she had made her way from war-ravaged middle Europe to the nascent state of Israel before finally settling in the Netherlands. With her memoir and their interviews as guide, van Os physically retraced Mala’s steps, stopping in at local archives and remote villages, searching for anyone who might have known or helped her seventy-five years before. At times reading like an erudite detective story, this poignant, rich book is an engrossing meditation on what drives us to fear the ‘other’, and what in turn might allow us to feel compassion for them.

how a Jewish girl survived Europe’s heart of darkness

Hiding in Plain Sight

An extraordinary Holocaust survival story about an Orthodox Jewish woman who managed to survive in wartime Poland by pretending to be a Catholic. Polish Catholics believed she was one of them. A devoted Nazi family took her in as if she was their own daughter. She fell in love with a German engineer who built aeroplanes for the Luftwaffe. What none of these people knew was that Mala Rivka Kizel had been born into a large orthodox Jewish family in Warsaw, Poland, in 1926. By using her charm, intelligence, blonde hair, and blue eyes to assume different identities, she was the only member of her family to survive the Second World War. When Dutch journalist Pieter van Os stumbled upon Mala's story, he set out to revive the world through which she had made her way from war-ravaged middle Europe to the nascent state of Israel before finally settling in the Netherlands. With her memoir and their interviews as guide, Van Os physically retraced Mala's steps, stopping in at local archives and remote villages, searching for anyone who might have known or helped her seventy-five years before. At times reading like an erudite detective story, this poignant, rich book is an engrossing meditation on what drives us to fear the 'other', and what in turn might allow us to feel compassion for them.

Hiding in Plain Sight: How a Jewish Girl Escaped Death and Found Love Among the Nazis

Zou hij het nog kunnen? Heel Nederland vroeg het zich af op 6 december 1981, de dag dat Johan Cruijff zijn rentree maakte in de vaderlandse voetbalcompetitie. Het antwoord gaf hij in de twintigste minuut, met een prachtige lob over keeper Edward Metgod. Er was opwinding op de tribunes, opluchting onder de Nederlandse voetballiefhebbers, maar vooral verbazing onder de journalisten. De meesten hadden hem al afgeschreven. Achteraf gezien was dat vreemd, net als de vraag of hij het nog zou kunnen. Want nog geen vier maanden eerder had Cruijff, half geblesseerd, een weergaloze goal gescoord tegen de Toronto Blizzards, aanzienlijk mooier dan die tegen Haarlem. De afstand tot de goal was 35 meter, het stadion stond in Washington, zijn teamgenoten heetten Diplomats en de competitie de North American Soccer League. Het was Cruijffs laatste zomer in Amerika. Uit uren wedstrijdbeeld en tientallen gesprekken met oudteamgenoten, clubbestuurders, fans en een enkele pizzeria-eigenaar, blijkt dat Cruijff niet zozeer zijn zakken vulde in Amerika het verhaal van de Nederlandse pers maar er zijn plezier terugkreeg in het voetballen, een sport die in Amerika vooral betekenis heeft voor hippies, kakkers, softies en immigranten. Dit boek vult een voorheen ongeschreven bladzijde uit Cruijffs biografie. Een verhaal over nieuwe vrienden en vijanden, hevige conflicten en prachtige acties. Pieter van Os is redacteur van het weekblad De Groene Amsterdammer. Toen hij de afgelopen twee jaar als correspondent was gevestigd in Washington DC hoorde hij tussen al het politieke kabaal fluisterstemmen over die ene legendarische speler die ooit, heel even, het voetbal uit de maatschappelijke marge haalde. Op 45 meter van de goal kreeg Cruijff de bal van de Canadese verdediger Ivan Belfiore. Hij stond met zijn rug naar het vijandelijke doel en had drie verdedigers om zich heen, want ook hier wisten ze om welke speler het ging. Met een draai en een korte versnelling schudde hij ze af, geen schijnbeweging, al leen maar een versnelling. Nog geen tien meter verder, hij stond nu op 37 meter van het doel, vernederde hij Blagoje Tamindszic, de Bosnische keeper van de Blizzards, met een prachtige, tragisch langzame lob. `Direct nadat ik me had omgedraaid, zag ik dat het kon, zei Cruijff na de wedstrijd tegen een verslaggever van de Washington Post. `Ik wist waar de keeper was, maar zijn fout is het niet. Hoe vaak gebeurt dit nou? Ik wist dat ik hem gewoon moest lobben en de wind de rest van het werk moest laten doen.

de Amerikaanse jaren

Johan Cruijff

Een familie van fanatieke nazi's hield van haar als van een eigen dochter. Zelf werd ze verliefd op een Duitse ingenieur met een speldje van Hitlers partij in het knoopsgat van zijn revers. Anni Gmitruk, Volksduitse uit oostelijk Polen, vertelde niemand wie ze werkelijk was: Mala Rivka Kizel, een joods meisje uit een groot orthodox gezin in Warschau. Terwijl haar familie werd omgebracht, wist Mala door een mix van veerkracht, taalgevoel, geluk en charme te ontkomen aan Duitse soldaten, een Oekraïense verrader en de hooivork van een antisemitische boer. Via Israël belandde ze uiteindelijk in Amstelveen, waar ze nog altijd woont. Liever dier dan mens is de zoektocht naar het onwaarschijnlijke overlevingsverhaal van een uitzonderlijke vrouw. Met haar herinneringen in de hand ging Pieter van Os op een reis in de tijd door Europa en drong diep door in de altijd weer terugkerende obsessie met identiteit, nationaliteit en volksaard. Pieter van Os schrijft voor NRC Handelsblad en De Groene Amsterdammer. Hij publiceerde onder meer de boeken Nederland op scherp, Vader en zoon krijgen de geest (met Henk van Os), en Wij begrijpen elkaar uitstekend, over zijn jaren als Haags journalist. Hij woont tegenwoordig in Tirana, Albanië.

Liever dier dan mens

Als jongetje geloofde Henk van Os al in God. En zijn geloof, dacht hij, was minstens zo oprecht als dat van Petrus. Om het te bewijzen, hoefde hij alleen maar even over water te lopen. En zo haalde Van Os natte voeten in het Paterswoldse meer.Meer dan zestig jaar later verklaart zijn zoon Pieter dat de belangstelling voor religieuze kunst van zijn vader niet met zijn geloof te maken heeft, maar met `een drang tot godsdienst. Van Os senior is verbaasd. En ook geïntrigeerd. Maar de materie blijkt zich slecht te lenen voor een gesprek bij een kopje koffie. En zo beginnen de twee een briefwisseling over geloofszaken, die jaren in beslag zal nemen.In de brieven die vader en zoon elkaar schrijven, komt van alles voorbij. Indringende jeugdherinneringen aan sherrydrinkende dominees. Mystieke ervaringen bij de San Dominico in Siena en op het Spui in Amsterdam. Maar ook persoonlijke drama's, als de plotselinge dood van een zusje, en later van een zoon, die tegelijk broer is. De gedachten die deze persoonlijke ervaringen oproepen, verdiepen ze met inzichten van filosofen, psychologen en (kunst)historici.Wat is geloof? In het gesprek tussen vader en zoon probeert de zoon erachter te komen waarom zijn generatie de deur naar een georganiseerd geloofsleven helemaal heeft dichtgeslagen. De vader probeert grip te krijgen op zijn eigen geloof. Toch is hun uitgangspunt hetzelfde: het is tegenwoordig niet interessant meer te vragen wat niet te geloven, maar wat wel.

Pieter van Os

About

Books

Join the club